Het klinkt tegenstrijdig in een tijd waarin duurzaamheid overal op de agenda staat, maar de cijfers zijn duidelijk. Steeds minder Nederlandse bedrijven investeren in klimaatneutrale bedrijfsvoering. Voor het tweede jaar op rij daalt het aantal, en vooral kleine en middelgrote bedrijven haken af. Dat blijkt uit de conjunctuurenquête die het CBS op 7 juli 2026 publiceerde. Wat zit hierachter, en wat betekent het voor jouw bedrijf?
De daling houdt al twee jaar aan
In 2024 investeerde nog 68 procent van de Nederlandse bedrijven in duurzame bedrijfsvoering, zo blijkt uit de cijfers van het CBS. In 2025 zakte dat naar ruim 64 procent (64,3 procent), en in 2026 kwam het uit op ruim 61 procent (61,5 procent). Twee jaar dalen op rij, terwijl je zou verwachten dat verduurzaming juist in een stroomversnelling komt nu de energietransitie urgenter wordt.
De onderzochte groep bestaat uit bedrijven met vijf of meer werknemers in de industrie, de autobranche, de detailhandel en de dienstverlening. Het CBS vroeg niet alleen of bedrijven investeren, maar ook waarin en waarom (niet).
Vooral het mkb trekt de handrem
De terugval zit vooral bij kleine bedrijven (5 tot 50 werknemers) en middelgrote bedrijven (50 tot 250 werknemers). Grote bedrijven met 250 of meer werknemers blijven het vaakst investeren in verduurzaming, meldt het CBS. Dat is precies de groep die het meeste kapitaal, personeel en kennis in huis heeft om de kosten en de administratieve last van verduurzaming te dragen.
Voor kleinere ondernemers is dat verschil voelbaar. Wie met een klein team draait, heeft simpelweg minder ruimte om te investeren in zonnepanelen, een warmtepomp of circulaire bedrijfsprocessen als de marges onder druk staan. Toch is dat precies de groep die bij de nieuwe Energiewet straks met nieuwe verplichtingen te maken krijgt.
Geld blijft de grootste drempel
Meer dan twee derde van de ondervraagde bedrijven noemde in juni 2026 een belemmering om klimaatneutraler te werken. Financiële beperkingen staan met 36,1 procent op nummer één, een stijging ten opzichte van 34,6 procent in juni 2025. Economische en beleidsonzekerheid volgt met 23,3 procent (was 20,8 procent), en beperkingen in het elektriciteitsnet met 14,6 procent (was 11,9 procent). Alleen het gebrek aan groenere alternatieven daalde juist, van 16,4 naar 12,9 procent, wat erop wijst dat er simpelweg meer duurzame opties op de markt zijn, ook al zijn ze nog niet voor iedereen betaalbaar.
Die netbeperkingen zijn geen abstract probleem. Steeds meer ondernemers lopen er in de praktijk tegenaan, vooral in de informatie- en communicatiesector en in de autobranche, waar de stijging het hardst was. Loop je hier zelf tegenaan, dan lees je in ons artikel over netcongestie hoe je grip houdt op je aansluiting in plaats van machteloos te wachten.
Sommige sectoren verduurzamen juist harder
Het beeld is niet overal hetzelfde. De autobranche (verkoop en reparatie) investeerde in 2026 juist vaker in verduurzaming dan in 2025: 71,1 procent tegenover 67,1 procent. Ook de categorie overige diensten groeide licht, van 55,9 naar 58,6 procent.
Daartegenover staat een flinke terugval in de horeca, van 54,8 naar 47,3 procent, en in de vastgoedsector, van 79,9 naar 74,3 procent. De industrie zakte van 70,0 naar 65,4 procent, al blijft die sector wel vooroplopen op energie-efficiëntie en circulaire productie. Transportbedrijven investeren het vaakst specifiek in het terugbrengen van hun uitstoot.
Wie nu toch wil investeren zonder meteen diep in de buidel te tasten, kan vaak goedkoper uit zijn dan gedacht. Zo laat circulair kantoormeubilair zien dat verduurzaming ook een directe besparing kan opleveren in plaats van alleen een kostenpost.
Drie manieren om klein te beginnen zonder meteen diep te investeren
Je hoeft niet in één keer een warmtepomp of een nieuw dak vol zonnepanelen te plannen om mee te tellen in de cijfers van volgend jaar. Een paar praktische stappen leveren vaak al verschil op:
- Vraag een energiescan aan. Veel regionale ontwikkelingsmaatschappijen en energiecoöperaties bieden gratis of goedkope scans aan die precies laten zien waar je het meeste rendement haalt uit een investering, voordat je geld uitgeeft.
- Check je netaansluiting voordat je uitbreidt. Netbeperkingen groeiden het hardst van alle genoemde drempels. Weet je waar je aansluiting de komende jaren tegenaan loopt, dan voorkom je dat een investering vast komt te zitten in de wachtlijst.
- Kies eerst voor besparing, dan voor opwekking. Isolatie, led-verlichting en circulair meubilair verdienen zich vaak binnen een paar jaar terug en vragen geen grote lening, in tegenstelling tot zonnepanelen of een eigen warmtenet.
Waarom nu juist het moment is om door te pakken
Het opvallendste cijfer staat niet in de daling, maar in de verwachting. Onder de bedrijven die wel investeren in duurzaamheid, rekent een duidelijk grotere groep op een stijging van hun investeringen dan op een daling, met een saldo van bijna 6 procent, vergelijkbaar met vorig jaar. De bedrijven die nu doorzetten, verwachten dus niet dat ze hierop terugkomen.
Dat is meteen de kans voor kleinere ondernemers. Terwijl concurrenten pauzeren vanwege de kosten of de onzekerheid, bouwt wie nu wel investeert een voorsprong op die moeilijk is in te halen als energieprijzen, regelgeving of klantvraag straks weer aantrekken. Begin klein: een energiescan, een goedkope circulaire aanpassing, of eerst uitzoeken waar je netaansluiting je nu al beperkt. De bedrijven die het CBS ondervroeg, laten zien dat afwachten geen gratis optie is. De rekening komt later, meestal hoger dan wanneer je nu alvast begint.