Bijna zeven op de tien eigenaren van een Nederlands mkb-bedrijf willen binnen tien jaar stoppen. Meer dan vier op de tien van hen heeft nog geen opvolger in beeld. Dat blijkt uit de "Staat van het mkb 2026", het nieuwe onderzoek van het Erasmus Centre for Entrepreneurship en Hogeschool Windesheim. Voor wie zelf wil groeien is dat geen somber cijfer, maar een kans: de komende jaren komen duizenden bedrijven op de markt, vaak van ondernemers die liever verkopen dan sluiten.
Wat het onderzoek laat zien
Het Erasmus Centre volgde tienduizenden Nederlandse bedrijven over een periode van tien jaar. Daar komt een nuchter beeld uit: slechts 4,7 procent van de micro-ondernemingen groeide in die tien jaar door naar een klein bedrijf. De rest bleef steken in dezelfde omvang, ook al wilde de eigenaar liever groter worden. Nederlandse mkb'ers blijven koploper in productiviteit binnen de Europese Unie, maar die voorsprong smelt langzaam weg doordat de groei stokt en nieuwe technologie zoals AI minder snel wordt opgepikt dan bij grote bedrijven. Het volledige rapport staat op de site van de Erasmus Universiteit Rotterdam.
De onderzoekers noemen dit cijfer niet toevallig in één adem met een tweede bevinding. Bedrijven die wel doorgroeiden, hadden bijna allemaal een eigenaar die zich actief bezighield met de toekomst van het bedrijf, in plaats van alleen met de dagelijkse gang van zaken. Groei en opvolging hangen dus nauwer samen dan je op het eerste gezicht zou denken.
Waarom opvolging zo vaak vastloopt
De cijfers over opvolging zijn misschien nog opvallender dan die over groei. Veel eigenaren van familiebedrijven stellen het gesprek over hun opvolger jarenlang uit. Soms omdat de kinderen geen interesse hebben, soms omdat de eigenaar zelf nog niet toe is aan loslaten. Het gevolg: pas op het moment dat stoppen onvermijdelijk wordt, begint de zoektocht naar een koper of opvolger. Dan is er vaak te weinig tijd om het bedrijf goed over te dragen, laat staan om de waarde ervan te optimaliseren.
Dat raakt niet alleen de vertrekkende eigenaar. Een bedrijf dat jarenlang niet investeert omdat de eigenaar toch al aan het afbouwen is, verliest aan slagkracht. Je ziet het terug in onderbenutte panden, verouderde machines en personeel dat niet meer wordt uitgebreid. Herkenbaar? Lees ook waarom mkb-bedrijven vaak nooit doorgroeien, want stilstand door een naderend afscheid is daar een van de stille oorzaken van.
Wat dit betekent voor de overnamemarkt
Voor ondernemers die juist willen groeien, is dit precies het moment om op te letten. De komende jaren komt een golf aan bedrijven op de markt waarvan de eigenaar liever verkoopt dan de zaak laat uitdoven. Dat zijn geen noodlijdende bedrijven, maar vaak gezonde ondernemingen met een trouwe klantenkring en ervaren personeel, alleen zonder iemand die de fakkel overneemt. Overname is dan ook sneller een optie geworden dan zelf vanaf nul een team opbouwen. We schreven al eerder over waarom steeds meer mkb'ers groeien via overname in plaats van via werven, en deze opvolgingsgolf maakt dat verhaal alleen maar urgenter.
Het verschil met een paar jaar geleden: er komen simpelweg meer van dit soort bedrijven tegelijk op de markt. Dat betekent meer keuze voor een koper, maar ook dat de bedrijven die nu al goed zijn voorbereid, het snelst een geschikte koper vinden. Wie wacht tot alles perfect op een rij staat, kijkt straks toe hoe een concurrent de beste overnamekandidaat inpikt.
Hoe je als groeiende ondernemer hierop inspeelt
Wacht niet tot een bedrijf officieel te koop staat. De beste deals ontstaan vaak uit een gesprek, niet uit een advertentie.
- Praat met brancheorganisaties en lokale ondernemersverenigingen. Zij weten vaak als eerste welke eigenaren in jouw sector richting hun pensioen gaan.
- Bouw een relatie op met overnamemakelaars of bedrijfsadviseurs in jouw regio, ook als je nog niet concreet zoekt.
- Zorg dat je eigen financiering op orde is voordat je een kans tegenkomt. Wie moet wachten op een lening, is te laat.
- Kijk niet alleen naar de omzet van een bedrijf, maar ook naar hoeveel kennis en klantrelaties verdwijnen zodra de huidige eigenaar vertrekt.
- Vraag bij een kennismaking altijd naar de leeftijd van de eigenaar en of er al over opvolging is nagedacht. Het is een simpele vraag die vaak meteen duidelijkheid geeft.
Juist die financiële voorbereiding is geen overbodige luxe. Veel groeiende bedrijven lopen tegen een andere valkuil aan: de omzet stijgt, maar de buffer verdampt net zo snel. Een overname vraagt extra kapitaal naast je lopende bedrijfsvoering, dus reken van tevoren goed door wat je kunt missen voordat je een bod uitbrengt.
Dit is het moment om te bewegen
De opvolgingsgolf die het Erasmus Centre beschrijft, is geen ver vooruitzicht. Zeventig procent van de eigenaren die binnen tien jaar willen stoppen, betekent dat een flink deel van hen die beslissing de komende twee tot drie jaar al concreet maakt. Wie nu al netwerkt, zijn financiering regelt en zijn ogen openhoudt in de eigen regio, staat vooraan zodra die bedrijven daadwerkelijk wisselen van eigenaar. Groeien door overname is niet langer een uitzondering voor grote spelers. Het wordt de normaalste weg voor ambitieuze mkb'ers die niet jarenlang willen wachten tot ze organisch groot genoeg zijn.