De bakker op de hoek wil heus wel van het gas af. Net als de fietsenmaker, de slager en de cafetaria verderop. Toch blijven precies deze ondernemers achter als het om verduurzaming gaat. Dat is de kern van "Werk aan de winkel", een signalenrapport dat het Nationaal Klimaat Platform (NKP) in juli 2026 overhandigde aan minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei. De conclusie is ongemakkelijk precies: de wil is er, de ondersteuning niet.
Honderdduizenden ondernemers buiten beeld
Het NKP richt zich op het kleinbedrijf: bedrijven met 2 tot 50 werknemers, zo'n 400.000 ondernemers in Nederland. Denk aan de bakker, de fietsenmaker, de slager en horecazaken in binnensteden en dorpskernen. Volgens het platform vallen deze bedrijven vaak buiten het klimaat- en energiebeleid, terwijl juist zij hard geraakt worden door stijgende energiekosten.
NKP-voorzitter Kees Vendrik verwoordt het zo: "Verduurzaming van deze bedrijven helpt ze om klaar te zijn voor de toekomst." Maar, voegt hij eraan toe: "De wil om stappen te zetten is aanwezig, maar de ondersteuning daarbij moet beter."
Hetzelfde patroon als bij de grote verduurzamingscijfers
Dit signaal past bij een trend die we eerder beschreven aan de hand van CBS-cijfers: het aandeel bedrijven dat investeert in klimaatneutrale bedrijfsvoering daalt al twee jaar op rij, en de terugval zit vooral bij kleine en middelgrote bedrijven. Grote bedrijven met voldoende kapitaal en personeel blijven gewoon investeren. Het kleinbedrijf trekt de handrem aan, niet omdat de wil ontbreekt, maar omdat de drempels simpelweg hoger liggen: minder tijd, minder kennis van regelingen, en vaak geen aparte afdeling die subsidies uitzoekt.
Het NKP noemt dat met zoveel woorden: bedrijven die veel energie gebruiken staan onder toenemende druk, en dat bedreigt hun bestaanszekerheid. Voor een bakker die elke nacht de ovens aan heeft staan is een hogere energierekening geen abstract probleem, maar een directe aanslag op de marge.
Geld en het overvolle stroomnet staan voorop
Dat verduurzamen voor veel bedrijven makkelijker gezegd dan gedaan is, blijkt ook uit de bredere CBS-conjunctuurenquête waar het ministerie en het NKP zich op baseren. Uit CBS-onderzoek van juni 2026 blijkt dat ongeveer twee derde van de bedrijven die wel willen verduurzamen, tegen belemmeringen aanloopt. De grootste blokkade is financieel: de hoge kosten van duurzame alternatieven wegen voor veel kleine ondernemers simpelweg zwaarder dan voor een beursgenoteerd concern met een eigen duurzaamheidsafdeling.
Op de tweede plaats staat iets waar je als ondernemer vrijwel geen invloed op hebt: beperkingen in het elektriciteitsnet. In bijna alle sectoren, van detailhandel tot transport en vastgoed, noemen bedrijven netcongestie als een van de grootste obstakels. Je kunt nog zo graag willen overstappen op een warmtepomp of een laadpaal willen plaatsen, als de netbeheerder geen ruimte heeft voor een zwaardere aansluiting, sta je alsnog stil. Dat maakt de oproep van het NKP om netbeheerders actiever te betrekken bij de begeleiding van kleine ondernemers extra relevant.
Zeven aanbevelingen, één rode lijn
Het rapport doet zeven aanbevelingen aan het kabinet. De belangrijkste draait om tijd: structurele, langjarige inzet op de bestaanszekerheid van kleine bedrijven, gericht op besparen en het uitfaseren van fossiele energie. Daarnaast vraagt het platform om:
- Het Landelijk Ontzorgingsprogramma te verlengen tot minstens 2035, met een groter budget
- Brancheorganisaties praktijkvoorbeelden zichtbaarder te laten maken, bijvoorbeeld via een meerjarige campagne met MKB-Nederland
- Het netwerk rond ondernemers actiever in te zetten: accountants, financiers, installateurs, verhuurders en regionale netbeheerders
- Collectieve inkoop en gezamenlijke verduurzaming per branche en gebied, naast individuele regelingen
- Gemeenten vaste contactpersonen te laten aanstellen voor langdurige begeleiding van ondernemers
- Versnelling van de aanbevelingen van de Interdepartementale Werkgroep Verduurzaming mkb, zodat bestaande regelingen toegankelijker worden
Opvallend is dat accountants expliciet genoemd worden als sleutelfiguren. Zij zien de cijfers van een bedrijf als eerste en kunnen dus ook als eerste wijzen op een subsidie of lening die loont. Dat is precies waar het nu vaak misgaat: de regelingen bestaan wel, maar bereiken de doelgroep niet.
De aanbeveling om het Landelijk Ontzorgingsprogramma te verlengen tot 2035 is daarbij geen toeval. Dat programma is juist bedoeld om ondernemers te ontzorgen: niet zelf uitzoeken welke subsidie waar past, maar iemand die dat voor je op een rijtje zet. Voor een slager of fietsenmaker die de hele dag achter de toonbank staat, scheelt dat het verschil tussen wel of niet in actie komen.
Wat dit voor jouw zaak kan betekenen
Herken je jezelf in dit verhaal, dan hoef je niet te wachten tot het kabinet alle zeven aanbevelingen heeft doorgevoerd. Er lopen nu al regelingen die precies voor dit soort bedrijven bedoeld zijn. We schreven eerder over de MKB Energiebesparingslening, waarmee je tot 250.000 euro kunt lenen voor energiebesparende maatregelen zonder onderpand. Investeer je liever direct in apparatuur of een installatie, dan is de EIA-regeling het bekijken waard: die levert dit jaar 40 procent aftrek op groene investeringen.
De boodschap van het NKP is vooral dat je dit niet alleen hoeft uit te zoeken. Vraag je accountant actief naar lopende regelingen, kijk of je brancheorganisatie een collectief traject aanbiedt, en wacht niet tot de energierekening je dwingt tot actie. De bakker die nu al met zijn installateur om tafel zit, heeft over twee jaar een lagere energierekening dan de bakker die wachtte tot het rapport van het NKP ook echt beleid werd.